نماز ارتباط صمیمانه میان انسان و خدا

 

مقام معظم رهبرى حضرت آیت ا... خامنه اى :

نماز و نیایش ، ارتباط صمیمانه اى است میان انسان و خدا، آفریده و آفریدگار. نماز، تسلابخش و آرامشگر دلهاى مضطرب و خسته و بستوه آمده و مایه صفاى باطن و روشنى روان است . پیمان و انگیزه تحرك و بسیج و آمادگى است ، در حالى صمیمانه و دور از رنگ و فریب ، براى نفى هر بدى و زشتى است و تدارك هر نیكوئى و زیبائى .

برنامه اى است براى بازیافتن و آگاه ساختن خویش ، و كوته سخن ، رابطه اى و استفاضه اى مداوم است . با سرچشمه و پدیده آورنده همه نیكى ها، یعنى خدا... یكى از عملهایى كه سرشار از انگیزه یاد خداست و مى تواند انسان را یكسره غرق در یاد خدا كند، و مى تواند بیدار باش و به خویش آورنده باشد، و مى تواند همچون شاخص و علامتى ، رهروان راه خدا را بر روى خط مستقیم بدارد و از گیجى و گمى حفظ كند و مى تواند از لحظه اى غفلت زندگى آدمى مانع شود، نماز است .

انسان از لابلاى مشغولیتهاى فكرى كه او را احاطه كرده است به ندرت مى تواند به خود و هدف زندگى و گذشت لحظات و ساعات و روزها بیندیشد چه بسا روزها كه شب مى گردد و روزهاى دیگرى كه آغاز مى شود. و هفته ها و ماهها كه مى گذرد و انسان به آغاز و پایان آن توجه نمى یابد و گذشت زندگى و معنا یا بطالت آن را احساس نمى كند.

نماز یك زنگ بیدارى و یك هشدار در ساعات مختلف شبانه روز است . به انسان برنامه مى دهد و از او تعهد

 

نماز در كلام بزرگان:

 

 

قیام بر نماز

 

سیّد بن طاووس ؛ (589 - 664 ه‍ .ق ):

نماز ترا به این مى خواند در پیشگاه مالك زندگان و مردگان حضوریابى ، پس با دلى آكنده از رغبت ، و ضمیرى مالامال از شرف ، به نماز برخیز و هر كارى را كه خدایتعالى تو را به اشتغال به آن معذور نمى دارد ترك كن ، چه اشتغال به چنان امورى مخالف با مولا و سبك شمردن فرمان او جل جلاله باشد و خطرى است سهمگین كه از كیفر آن ایمن نمى توان بود. و مشنو كه گویند به تاءخیر انداختن وقت نماز دشوار نیست. پس به نماز برخیز، با كمال اشتیاق ، با رغبتى از سر عشق ، و با عشقى به كمال ، در نماز به خداى حىّ هستى بخش ، روى سخن داشته باش و مقام خود را كه بنده اى از یاد مبر، و از ستایش ذات پاكش كوتاهى مكن .[1]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . كشف المحّجه ، سیّد بن طاووس ، ص 212. 

 

 

نماز و شیعه

علاّمه سیّد محمّد حسین طباطبائى ؛ فرمود:

كُرُبن معتقد بود كه در دنیا یگانه مذهب زنده و اصیل كه نمرده است مذهب شیعه است. روزى به هانرى كربن گفتم : در دین مقدّس اسلام تمام زمینها و مكانها بدون استثناء محل عبادت است ، اگر فردى بخواهد نماز یا قرآن بخواند یا سجده كند یا دعا كند در هر جا مى تواند، بنابراین اگر فردى از مسیحیان در وقتى از اوقات حالى پیدا كرد مثلاً در نیمه شب در خوابگاه منزل خود است و خواست خدا را بخواند چه مى كند؟ او باید صبر كند تا روز یكشنبه ، كلیسا را باز كنند، این معنى قطع رابطه بنده است با خدا.

در پاسخ گفت : بلى این اشكال در مذهب مسیحیت هست .

همچنین روزى به كربن گفتم : اگر در دین مقدس اسلام ، انسان حاجتمند حالى پیدا كند، طبق همان حال و حاجت خدا را مى خواند امّا در دین مسیح ، خدا اسماء حسنى ندارد اگر شما مثلاً حالى پیدا كردید چه خواهید كرد؟! در پاسخ گفت : من در مناجاتهاى خود صحیفه مهدّویه علیه السّلام را مى خوانم . كربن كراراً صحیفه سجّادیه را مى خواند و گریه مى كرد.[1]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . مهر تابان ، ص 48. 

 

 

 

حقیقت نماز

سخن ابو حامد امام محمّد غزالى ( 405 - 505 ه‍ .ق ) در مورد حضور قلب در نماز:

ظاهر نماز چون كالبد است و وى را حقیقتى است كه آن روح نماز است .

ظاهر نماز: مانند طهارت تن و جامه و جاى پاك ایستادن و روى به قبله آوردن و چشم از جایگاه سجود فراتر بردن است این همه صورت نماز است و این صورت را حقیقتى است كه آن روح نماز است . اگر اصل روح نباشد نماز همچون آدمى مرده باشد و كالبدى بى جان . اصل روح نماز، خشوع است و حاضر بودن دل در جمله نماز، كه مقصود نماز راست داشتن دلست با حق تعالى ، و تازه كردن ذكر حق تعالى بر سبیل تعظیم ، چنان كه حق تعالى گفت : « وَ اَقِمَ الصَّلوه لِذَكْرِى ، نماز بپاى دار براى یاد كرد مرا » [1]رسول خداصلّى اللّه علیه و آله فرمود :كسى كه نصیب وى از نماز جز رنج و درماندگى نیست . و این آن است كه به ظاهر نماز كند و به دل غافل ، و باز رسول خداصلّى اللّه علیه و آله رمود: كه بسیار بنده بود كه نماز كند و از نماز وى بیش از ده یك یا شش یك ننویسند و آن مقدار نویسند از نماز هر كسى كه به دل در آن حاضر باشد. و فرمود: نماز چنان كن كه كسى را وداع خواهى كرد یعنى خود را و هواى خود را وداع كن ، بلكه هر چه جز حق است آن را وداع كن و همگى خود به نماز ده ، و براى این بود كه عایشه گوید كه رسول خداصلّى اللّه علیه و آله با ما حدیث مى كردى و ما نیز با وى ، چون وقت نماز در آمد گفتى كه هرگز ما را نشناخته است از مشغولى كه بودى به عظمت حق تعالى !...[2]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . سوره طه ، آیه 14.

[2] . كیمیاى سعادت ، محمد غزالى ، ص 141 و 120. 

 

 

شاگرد نماز

شیخ بو على سینا مى نویسد: من بخواندن دروس مشغول بودم و اقسام فلسفه را مجدداً مطالعه مى كردم در تمام این اوقات شبى را تا صبح نخوابیدم در روز هم جز به تحصیل علم به چیزى توجه نداشتم . و به همین طریق پیش مى رفتم تا حقیقت هر مسئله براى من مسلم مى شد و هرگاه من در مسئله اى حیران بودم و یا نمى توانستم قضیه را بفهمم به مسجد پناه مى بردم و نماز مى گذاردم و خالق كل را ستایش مى كردم و معمّاى من حل و مشكل برطرف مى شد. با این شكوه باز در سروده اى گوید:[1]

دل گر چه در این بادیه بسیار شتافت

یك موى ندانست ولى موى شكافت

اندر دل من هزار خورشید بتافت

آخر به كمال ذره اى راه نیافت

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . زندگى ابوعلى سینا، ص 29 و 28. 

 

 

گویا پروردگارت را مى بینى.

حكیم و محدث بزرگ ملاّ محسن فیض كاشانى ؛ (1007 - 1091 ه‍ .ق ):

چون براى نماز آماده شدى مى بایست كه قلبت نزد نماز بوده و از هر وسوسه اى فارغ باشد و ببین كه در پیشگاه چه كسى ایستاده اى و با كه سخن مى گویى و شرم دار از اینكه با مولایت با دلى غافل و قلبى ممّلو از وسوسه هاى دنیائى و ... سخن بگویى . و بدان كه او بر باطن تو مطلع بوده و به قلبت ناظر است ، و نمازت باندازه خشوع و تواضع و تضرع و زارى تو پذیرفته مى گردد. در نماز چنان به عبادت حق روى آور كه گویا پروردگارت را مى بینى ... [1]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . منهاج النجات ، ملا محسن فیض كاشانى ص 88 

 

 

نماز یك كارخانه انسان سازى

 

حضرت امام خمینى قدّس سرّه :

در اسلام از نماز هیچ فریضه اى بالاتر نیست . نماز پشتوانه ملت است . سیّد الشهداء در همان ظهر عاشورا كه جنگ بود، و همه در معرض خطر بودند، وقتى یكى از اصحاب گفت كه ظهر شده است فرمود كه : یادم آوردید نماز را و خدا تو را از نماز گزاران حساب كند. و ایستاد در همان جا نماز خواند. نگفت كه ما مى خواهیم جنگ بكنیم ، خیر، جنگ را براى نماز كردند. امیرالمؤ منین وقتى كه یكى مسئله اى ، یك چیزى از او پرسیدند در همان بحبوحه جنگ ایستاد و جواب داد. حالا... من شمشیر براى این مى زنم . جنگ در اسلام یك چیزى نیست كه خودش یك مطلبى باشد، یك چیزى باشد یك طرحى باشد. جنگ براى این است كه آن زباله هایى كه هستند آنهایى كه مانع از پیاده شدن اسلام هستند، آنهایى كه مانع از ترقى مسلمین هستند، آنها را از بین راه بردارند. مقصد این است كه اسلام را پیاده كنند و با اسلام انسان درست كنند. نماز یك كارخانه انسان سازى است ، فحشا و منكر را نماز، نماز خوب فحشاء و منكر را از یك امتى بیرون مى كند.[1]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . صحیفه نور، ج 12، ص 148. 

 

 

نماز ارتباط صمیمانه میان انسان و خدا

 

مقام معظم رهبرى حضرت آیت ا... خامنه اى :

نماز و نیایش ، ارتباط صمیمانه اى است میان انسان و خدا، آفریده و آفریدگار. نماز، تسلابخش و آرامشگر دلهاى مضطرب و خسته و بستوه آمده و مایه صفاى باطن و روشنى روان است . پیمان و انگیزه تحرك و بسیج و آمادگى است ، در حالى صمیمانه و دور از رنگ و فریب ، براى نفى هر بدى و زشتى است و تدارك هر نیكوئى و زیبائى .

برنامه اى است براى بازیافتن و آگاه ساختن خویش ، و كوته سخن ، رابطه اى و استفاضه اى مداوم است . با سرچشمه و پدیده آورنده همه نیكى ها، یعنى خدا... یكى از عملهایى كه سرشار از انگیزه یاد خداست و مى تواند انسان را یكسره غرق در یاد خدا كند، و مى تواند بیدار باش و به خویش آورنده باشد، و مى تواند همچون شاخص و علامتى ، رهروان راه خدا را بر روى خط مستقیم بدارد و از گیجى و گمى حفظ كند و مى تواند از لحظه اى غفلت زندگى آدمى مانع شود، نماز است .

انسان از لابلاى مشغولیتهاى فكرى كه او را احاطه كرده است به ندرت مى تواند به خود و هدف زندگى و گذشت لحظات و ساعات و روزها بیندیشد چه بسا روزها كه شب مى گردد و روزهاى دیگرى كه آغاز مى شود. و هفته ها و ماهها كه مى گذرد و انسان به آغاز و پایان آن توجه نمى یابد و گذشت زندگى و معنا یا بطالت آن را احساس نمى كند.

نماز یك زنگ بیدارى و یك هشدار در ساعات مختلف شبانه روز است . به انسان برنامه مى دهد و از او تعهد مى خواهد، به روز و شبش معنا مى دهد. و از گذشت لحظه ها حساب مى كشد. در آن هنگام كه انسان مشغول و بى خبر از طى زمان و انقضاى عمر است او را مى خواند و به او مى فهماند كه روزى گذشت و روزى آغاز شد.

باید فعالیت كنى مسئولیت بزرگترى بر عهده بگیرى و كار مهمترى انجام دهى به دلیل آن كه بخشى از عمر، از فرصت عمل ، به سر آمد باید پیشتر تلاش كرد و بیشتر رفت زیرا هدف بزرگ است ، مگر تا فرصت از كف نرفته به آن دست یافت ...[1]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . از ژرفاى نماز، حضرت آیت ا... سیّد على الحسینى الخامنه اى ، رهبر معظم انقلاب ، ص 11 و 10 و 7. 

 

 

نماز اوج بندگى

 

حضرت آیت ا... بهاءالدینى ؛ (1287 - 1376 ه‍ .ق ):

نماز معراج است اگر انسان صادقانه باشد و حرفهایى را كه در نماز مى زند دروغ نباشد، این نماز معراج است وقتى انسان مى گوید: « إِیّاكَ نَعْبُدُ وَ اِیّاكَ نَسْتَعِینُ » بنده هیچ موجودى غیر از خدا نیستم ، استعانت به غیر از خداى تعالى ندارم و در تمام حوایج ، علوم ، اقتصاد، سلامت و شفا، پناهگاه من خداى تعالى است . اگر انسان موجودى باشد كه غیر خدا را عبادت نكند و به ما سوى الله استعانت نجوید، نماز معراج اوست . معارف اخلاق ، عبادات ، صوم و صلاه و حج ، براى این است كه انسان به این مرحله برسد... این عروج و معراج اوست . ولى خدا باید توفیق دهد، تا كسى بتواند خود را به این مرحله برساند... نماز معراج است ولى مؤ منى كه راستگو باشد وقتى مى گوید: « إِیّاكَ نَعْبُدُ وَ اِیّاكَ نَسْتَعِینُ » دروغگو نباشد. اگر روزى صد مرتبه انسان این دروغها را بگوید به جاى این كه صعود پیدا كند، سقوط مى كند. عروج نتیجه صداقت انسان است . اگر صادقانه گفت : « إِیّاكَ نَعْبُدُ » آن وقت منبع علم و حكمت و قدرت مى شود و تمام بركات الهى بر این موجود نازل مى شود ولى ورود به این مرتبه خیلى مشكل است و بدون توفیقات و تاءییدات الهى نمى توان آتشهاى دنیا را تحمّل كرد.[1]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . نردبان آسمان ، مجموعه درسهاى اخلاق آیت ا... بهاء الدین ره ، درس 62 ص 267. 

نماز، همه اش نماز

 

آیت ا... اراكى ؛ (1312 - 1415 ه‍ .ق ):

« اِنَّ الصَّلاه عَمُودُ الدّین اِنْ قُبِلَتْ، قُبِلَ ماسِواها وَ اِنْ رُدَّتْ، رُدَّ ما سِواها. وَ هِىَ تَنهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ .»

براى هر عضوى از اعضاى بدن وظیفه اى است ، در ابتدا كه قیام و قعود و ركوع و سجود باشد كه چهار تا بیشتر نیست . براى هر یك وظیفه است ، از فرق سر تا نوك پا، براى چشم ، براى گوش ، كف ، دستها، سر زانو، حتى نوك انگشتها، هم وظیفه و حكمى است . این چنین وظایف و احكامى در هیچ دین و مذهبى وجود ندارد. هیچ نیست و بالاتر از همه این اعضاء مغز و سر و مخ انسان است ، وقتى كه مى گوید « إِیّاكَ نَعْبُدُ وَ اِیّاكَ نَسْتَعِینُ»[1]باید متوجه باشد كه مقابل چه كسى ایستاده است . مقابل خانه اى ایستاده كه خانه خداست . باید متوجه باشد كه تمامى اعضاء از مغز سر تا نوك پا در عبادت او باشد. در بندگى او، خضوع و خشوع او باشد. و دست خضوع به طرفش دراز كنند... روح روان ، مغز سر و كلّه اش با آن خدایى كه در مقابل خانه اش ایستاده است شفاهاً لب به لب دارد، صحبت مى كند. باید بفهمد كه با چه كسى دارد حرف مى زند. اگر این كار را كرد مى شود: « تَنْهى عَنِ الْفَحشاءِ وَالْمُنكَر». اگر هر شبانه روز پنج بار اینكار را كرد مى شود: « تنهى عن الفحشاء و المنكر». به این خاطر گفته است :« ان قبلت قبل ماسواها و ان ردت ، ردّما سواها». همه اش نماز است ، نماز، نماز همه اش نماز، نماز، نماز است.[2]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . سوره فاتحه ، آیه 5.

[2] . یادنامه آیت ا... العظمى اراكى ، ص 322. 

 

 

 نماز چیست ؟

 

سخن شهید آیت ا... دكتر محمّد حسین بهشتى رحمه اللّه (1307 - 1360 ه‍ .ش ):

این ایستادن و خم شدن ، این نشستن و به خاك افتادن ، و با هر یك كلماتى گفتن چه معنا دارد؟ در آن لحظه كه آدمى به كمال و شكوه بى نهایت آفریدگار جهان مى اندیشد، سراپا شیفته آن مى شود، دل و جانش به خضوع و خشوع و فروتنى مى گراید، با آهنگ فطرت در برابر آن همه كمال و عظمت سر تعظیم فرود مى آورد، ركوع و سر به زمین مى ساید، سجود و زبان به ستایش مى گشاید، حمد و تسبیح .

و در آن لحظه كه انسان خود را به كمك یك نیروى برتر از ماده نیازمند مى یابد، دل به سوى آفریدگار دانا و توانا و مهربان جهان مى آورد، راز و نیاز خود را با او در میان مى نهد و او را به كمك مى خواند، دعا این است نماز ما و نیایش روزانه ما، به سوى خدا، خداى یكتا، خداى پر مهر. نیایشى كه هر فرازش ، بیانگر اصلى از اصول جهان بینى اسلام ، و هر حركتش ، نمایشگر پیوند عمیق انسان اسلام با خداست . نیایشى كه انسان را به سوى خدا، به سوى راه او، و به سوى رهبران او مى كشاند. او را به همه شایسته كاران روى زمین ، در طول تاریخ ، در گذشته و آینده و حال ، پیوند مى دهد. و صف او را از صف ستمگران و تبهكاران و گمراهان جدا مى سازد تا در راه راست خدا استوار بماند و به بیراهه نیفتد. اینك تو اى انسان جستجو گر عصر ما برخیز، برخیز تا با شور و نشاط، به نیایشى چنین زنده و سازنده بپردازیم ، و خود را از هر چه جز حق و حقیقت است پیراسته سازیم.[1]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . نماز چیست ، شهید آیت ا... دكتر سیّد محمد حسین بهشتى (ره )، ص 10. 

 

 

صورت اجتماعى نماز

 

علامه محمد اقبال لاهورى نویسنده و شاعر و فیلسوف پاكستانى (1877 - 1938 م ):

انتخاب جهت واحدى در اسلام براى نماز، براى آن است كه وحدت احساسى میان جماعت نمازگزاران حاصل شود، و شكل كلى نماز و عبادت چنان است كه احساس مقام یا برترى نژادى را در میان عبادت كنندگان بر مى اندازد، و روح تساوى اجتماعى را به جاى آن مى نشاند و تقویت مى كند. تصور كنید كه اگر چنان شود كه در زمان ما همه فرق مسلمین ، روزانه براى نماز شانه به شانه در كنار یكدیگر در یك صف بایستند، چه انقلاب روحى عظیمى حاصل خواهد شد! از یگانگى من جهان شمولى كه همه من ها را آفریده و نگاهدارى مى كند، وحدت اساسى نوع بشر نتیجه مى شود. تقسیم نوع بشر به نژادها و ملتها و قبیله ها، بنا به گفته قرآن ، تنها براى شناختن و شناخته شدن است . صورت اجتماعى نماز در اسلام ، گذشته از جنبه ادراكى و معرفتى آن ، براى این است كه وحدت اساسى نوع بشر، با ویران شدن سدّ و بندهایى كه میان انسانى و انسان دیگر موجود است ، به صورت حقیقتى از زندگى پدیدار شود و پایدار بماند.[1]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . احیاى فكر دینى ، علامه اقبال لاهورى ، ص 109. 

http://salat.ir/fa/default.aspx?current=page&content=9203




برچسب ها :
نماز در كلام بزرگان ,  سیّد بن طاووس ,  علاّمه سیّد محمّد حسین طباطبائى ,  ابو حامد امام محمّد غزالى ,  شیخ بو على سینا ,  ملاّ محسن فیض كاشانى ,  حضرت امام خمینى ,  مقام معظم رهبرى حضرت آیت ا... خامنه اى ,  حضرت آیت ا... بهاءالدینى ,  آیت ا... اراكى ,  علامه محمد اقبال لاهورى ,  آیت ا... دكتر محمّد حسین بهشتى ,  نماز و شیعه , 

موضوع :
نماز و بزرگان ,